Opłaty za postój pociągów miały wzrosnąć o 1800%. Nie wzrosną

Apel do Ministerstwa Infrastruktury wystosowały wspólnie trzy organizacje: Związek Niezależnych Przewoźników Kolejowych, Izba Gospodarcza Transportu Lądowego i Railway Business Forum. Wezwały w nim wiceministra Piotra Malepszaka, by spowodował odwołanie planowanych przez PKP PLK działań, które – w ich ocenie – „zamiast wspierać rynek, prowadzą do ryzyka pogłębienia zapaści w przewozach towarowych”.

Zarządca infrastruktury, ku zaskoczeniu przewoźników, zaplanował bowiem od rozkładu jazdy 2026/2027 wzrost opłat za postój taboru na torach, sięgający nawet niemal 1800%. Zamiar ten oburzył branżę tak mocno, że w piśmie do MI jej przedstawiciele podali tę wartość słownie: tysiąc osiemset procent. – Powyższe wzrosty opłat za postój taboru spowodują wzrost kosztów dostępu do infrastruktury kolejowej, rozumianych jako suma opłat wnoszonych przez przewoźników kolejowych do PKP PLK S.A. tytułem opłaty podstawowej i opłat za usługi dodatkowe, od 3,5% do nawet ponad 10%. Jest to wyliczenie przy założeniu, że cały tabor będzie korzystał z torów, których cena rośnie do kwoty 4,16 PLN, czyli niemal trzykrotnie. Jeżeli postój będzie realizowany, co jest nieuniknione, na innych torach, to skala podwyżki będzie jeszcze większa – wyliczyli sygnatariusze.

Za mało torów – a gdzieś stawać trzeba

ZNPK, IGTL i RBF przyznały, że tory główne zasadnicze nie powinny być blokowane. Zwróciły jednak uwagę, że postój na nich nie zawsze jest odpowiedzialnością przewoźnika. – Nie zmienia to faktu, że podwyżka z 1,53 zł na 29,03 zł, tj. o 1 797%, jest co najmniej nieakceptowalna – podkreślili. Wskazali też, że tory główne dodatkowe przy braku torów bocznych i ograniczonych frontach ładunkowych pełnią często funkcję torów postojowych lub bocznych. Na domiar złego nawet te tory, które są dostępne, bywają niezelektryfikowane, przez co nie da się na nie wjechać pociągiem prowadzonym (jak to jest najczęściej) trakcją elektryczną.

Problem z dostępnością infrastruktury do zatrzymywania pociągów (którego konieczność będzie istniała zawsze) przewoźnicy zgłaszali od lat. Od dawna też – przez długi czas bezskutecznie – wzywali do szerszego brania pod uwagę takich potrzeb przy modernizacji linii kolejowych. – Trudno mówić o efektywnym „zniechęcaniu” przez zarządcę do postojów: przewoźnicy podczas postojów nie zarabiają, ponieważ aktywa nie pracują efektywnie, więc już dziś po stronie przewoźników istnieje naturalna motywacja do jak najkrótszych postojów, a te, które są realizowane, są niezbędne ze względów operacyjnych – argumentowały organizacje branżowe.

– Osobną sprawą jest niedopuszczalny sposób wprowadzania podwyżek. Nie został on w żaden sposób skonsultowany z rynkiem – czytamy dalej w piśmie. Jak stwierdzili przewoźnicy, zarządca nie przedstawił nawet uzasadnienia przyczyn tak radykalnych wzrostów. Podczas obrad Rady Przewoźników 15 kwietnia przedstawiciele PKP PLK i UTK mieli – mimo sprzeciwu rozmówców – podtrzymać stanowisko, stawiając branżę przed faktami dokonanymi. ZNPK, IGTL i RBF uznały to za jawne obejście obowiązku zatwierdzenia stawek dostępu.

MI: PLK ugięły się pod presją

– Uporządkowanie kwestii zajętości torów, a co za tym idzie – urealnienie akceptowalnych przez przewoźników kolejowych w tym zakresie stawek jednostkowych, w ocenie MI jest zasadne. Jednakże zaproponowany wielokrotny ich wzrost oraz sposób zakomunikowania tego podmiotom rynku kolejowego budzi wątpliwości – przyznał w odpowiedzi dyrektor Departamentu Kolejnictwa w Ministerstwie Infrastruktury Tomasz Warsza. Na torach postojowych ma nadal obowiązywać wspomniana stawka 1,53 zł. – W tym roku zarządca infrastruktury kolejowej wytypował 250 torów w 100 lokalizacjach, które będą sukcesywnie zgłaszane do zał. 4 do Regulaminu dostępu do obiektów infrastruktury usługowej – poinformował.

Jak czytamy dalej w odpowiedzi resortu, wstępne analizy i konsultacje doprowadziły zarządcę do zmiany pierwotnego zamiaru. – PKP PLK S.A. nie przewiduje zmiany opłaty za postój na torach głównych zasadniczych – zapewnił przedstawiciel MI. Docelowa wysokość opłat na torach głównych dodatkowych i torach pozostałych jest dopiero ustalana. – Działania MI, UTK oraz krytyczne stanowisko podmiotów rynku kolejowego (przewoźników kolejowych) wymusiło na PKP PLK S.A. podjęcie dialogu z rynkiem w celu złagodzenia dotychczasowego stanowiska zarządcy infrastruktury w tym zakresie – dodał.

Odnosząc się do zarzutu zbyt małej liczby dostępnych torów, Warsza stwierdził, że PKP PLK pracują nad doraźnym rozwiązaniem tego problemu przynajmniej na niektórych stacjach. – Trwa również identyfikacja torów wyłączonych z eksploatacji, których przywrócenie nie wymaga znaczących nakładów finansowych – zaznaczył.